Показать скрытый текст !
Odessa, 25.11.2005 - 15.01.2006
Bakczysaraj, Ałuszta, Czufut-Kale, Ajudah, Czatyrdah, Akerman, Bałakława - to tylko niektóre z miejsc tak bliskich tym, którzy czytali Adama Mickiewicza Sonety krymskie. Przywołane tu nazwy miejscowości, gór i stepów Ukrainy zarówno w swojej warstwie lirycznej, jak i opisowej, nierozerwalnie związane są z mickiewiczowskimi sonetami, wyznaczając jednocześnie szlak poetyckiej podróży ich autora, który zesłany w 1824 roku do Rosji, już zimą następnego roku wyruszył saniami z Petersburga do Odessy. Stamtąd dwukrotnie udał się statkiem na Krym. Szczególnie ta druga, dłuższa, trwająca blisko dwa miesiące, podróż, zaważyła na poetyckim kształcie sonetów. Odbył ją poeta w towarzystwie dość niezwykłym, bo wspólnie z generałem Wittem, jego kochanką, Karoliną Sobańską, jej mężem Hieronimem, bratem Henrykiem Rzewuskim oraz botanikiem Boszniakiem, który okazał się, tak jak i piękna Karolina, agentem carskim.
Z Eupatorii, w której zamieszkiwali, Adam Mickiewicz sam, lub z towarzyszącym mu pisarzem Henrykiem Rzewuskim, konno lub wynajętą furmanką, wyjeżdżał na krótkie wycieczki w bezkresne, rozległe stepy. Poznał wyniosłe szczyty górskie i niebezpieczne przepaście, ruiny pałaców, zamków i twierdz świadczące o dawnej świetności Krymu, zapomniane grobowce, na zawsze kryjące swoje tajemnice, malownicze wschodnie miasta i miasteczka z górującymi nad nimi minaretami.
Pojawiające się w Sonetach krymskich, tak modne w dobie Romantyzmu, motywy orientalne wynikają z bezpośredniego zetknięcia poety z muzułmańskim Wschodem. Stylistyka Sonetów nie tylko oddaje koloryt lokalny, lecz także świadczy o niezwykłej erudycji ich autora, który pod wpływem Byrona, Goethego, Moora i polskiego orientalisty Józefa Sękowskiego, przyswoił sobie spory zasób wiedzy o kulturze i filozofii Orientu.
Tworzone w Odessie i na Krymie Sonety, wydane później, bo w roku 1826 w Moskwie, pisał dojrzały artystycznie poeta, który potrafił, zgromadzony w czasie podróży po Krymie, bogaty materiał faktograficzny podporządkować swoim artystycznym i filozoficznym wizjom. Mickiewiczolodzy uznają pobyt w Odessie i na Krymie za epokę przełomową w twórczości poety, który w Sonetach dokonuje próby rozrachunku z sobą i światem.
est też słynny portret Adama Mickiewicza Na Judahu skale pędzla Walentego Wańkowicza. Obraz został namalowany w latach 1827-28 i jest ilustracją do sonetu Ajudah, zaczynającego się od słów: Lubię poglądać wsparty na Judahu skale. Charakterystyczny dla tego portretu jest sztafaż romantyczny. Poeta pokazany został w "byronicznej" pozie, wsparty na skale, okryty burką krymskich górali. Taki Mickiewicz stał się dla pokoleń Polaków "ikoną Romantyzmu". Portret Adam Mickiewicz na Judahu skale cieszył się tak wielką popularnością w Rosji, iż sam Wańkowicz na zamówienie wykonał kilka replik i mnóstwo odbitek litograficznych.
Wcześniej Walenty Wańkowicz namalował portret pt. Mickiewicz improwizujący nad brzegiem morza. Kopia tego obrazu znalazła się na wystawie i przedstawia sylwetkę Mickiewicza, natchnionego poety, ubranego w romantyczne szaty, ze wzniesioną w dramatycznym geście ręką.
W obu portretach tło stanowią gęste, skłębione chmury, przez które tylko gdzieniegdzie prześwituje błękit i promienie zachodzącego słońca. Widać także spokojną o zmierzchu taflę morza, oczywiście Morza Czarnego.
Mimo, iż od śmierci Adama Mickiewicza upłynęło 150 lat, ci, którzy znają i kochają Odessę i Krym, wiedzą, że góry, morze, słońce i niebo opisane w Sonetach pozostały niezmienne, takie, jakie ukazały się po raz pierwszy w czerwcu 1825 roku oczom polskiego romantycznego wędrowca.
Wystawa zorganizowana została staraniem i ze środków Instytutu im. Adama Mickiewicza. Współorganizatorem jest Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie.
Wystawa zorganizowana została przez IAM w ramach Programu kulturalnego ROK POLSKI na Ukrainie. Zamiarem organizatorów i realizatorów tej wystawy jest przekazanie eksponatów jako dar dla Państwowego Muzeum Literacko-Biograficznego w Odessie i utworzenie stałej ekspozycji w Oddziale Muzeum - Muzeum Puszkina w Odessie.
Poza odsłoniętym we wrześniu ubiegłego roku pomnikiem Adama Mickiewicza - autorem projektu pomnika jest ukraiński rzeźbiarz Aleksander Knyazik, a pomnik jest darem miasta Odessy dla Polski - stała ekspozycja poświęcona polskiemu poecie będzie kolejnym trwałym śladem poetyckich podróży Adama Mickiewicza po Krymie i Odessie.
Jolanta Pol - Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza
Barbara Wiechno - koordynator Programu kulturalnego Rok Polski w Ukrainie / Rok Ukrainy w Polsce
listopad 2005
Wystawa "SONETY KRYMSKIE" będzie prezentowana w Muzeum Sztuki im. Bogdana i Warwary Chanenków w Kijowie w dniach 1 lutego - 28 lutego 2006. Organizatorami są: Instytut im. Adama Mickiewicza, Instytut Polski w Kijowie i Konsulat Generalny w Odessie.
Социальные закладки