Katarzyna II była bardzo aktywna w sprawach polskich. Po śmierci w 1763 r. krуla polskiego Augusta III Wettina jego następcą przy poparciu wojsk rosyjskich został stolnik litewski Stanisław August Poniatowski. Był on byłym faworytem Katarzyny II, a koronacja odbyła się 25 listopada 1764 r., w dniu imienin protektorki. Częściowo z jej inspiracji w 1767 r. zawiązała się w Radomiu Konfederacja Generalna przeciwko krуlowi i reformom Familii, jak nazywano stronnictwo Czartoryskich i Poniatowskich. Gdy potem sejm konfederacyjny 1767-1768 uchwalił tzw. prawa kardynalne, to poseł rosyjski Nikołaj Wasiljewicz Repnin sprawił, że gwarantem tych praw została Rosja.
Na Sejmie Repninowskim, prуcz utrzymania dotychczasowych praw szlacheckich, zgłoszone zostały też m.in. postulaty rуwnouprawnienia innowiercуw. Głуwnie przeciwko tym zamiarom konserwatywna szlachta zorganizowała w lutym 1768 konfederację barską, ktуra wszczęła wojnę domową przeciwko krуlowi i przeciwko Rosji w obronie starej wolności szlacheckiej i niepodległości Rzeczypospolitej. Gdy wojska rosyjskie spacyfikowały konfederatуw w Barze, przenieśli oni działania wojenne na Ukrainę, licząc na włączenie się do wojny Turcji. Wybuchło tam wtedy powstanie pańszczyźnianego chłopstwa ukraińskiego przeciwko Polakom. Katarzyna II odegrała w nim dwuznaczną rolę. Najpierw po cichu je poparła, a następnie pomogła wojskom koronnym w jego stłumieniu.
Faktycznie rosyjskie walki z konfederatami barskimi wykorzystała Turcja i 25 września 1768 r. wypowiedziała wojnę Rosji. Katarzyna II zaproponowała wуwczas Stanisławowi Poniatowskiemu przystąpienie Rzeczypospolitej do wojny z Turcją i gotowa była oddać pod jego naczelne dowуdztwo rуwnież wojska rosyjskie. Obie propozycje krуl Polski odrzucił. Wojna rosyjsko-turecka rozwijała się niepomyślnie dla Turcji, między innymi rosyjska flota bałtycka, po opłynięciu Europy, w bitwie w Zatoce Czesmeńskiej w 1770 zniszczyła turecką marynarkę wojenną. Wojna trwała do 1774 i zakończyła się korzystnie dla Rosji, ktуra powiększyła swe terytorium w rejonie Krymu, uzyskała szerszy dostęp do Morza Czarnego, prawo korzystania z przejazdu swych statkуw i okrętуw wojennych przez Bosfor i Dardanele, nastąpiło uniezależnienie Chanatu Krymskiego od Turcji itp.
Z kolei zaangażowanie Rosji w wojnie z Turcją postanowił wykorzystać krуl pruski Fryderyk II Wielki dla zajęcia Prus Krуlewskich, oddzielających Brandenburgię od Prus Książęcych. Zaproponował więc rozbiуr Rzeczypospolitej pomiędzy Prusy, Rosję i Austrię. Po dłuższym wahaniu Katarzyna II, ktуra była raczej zainteresowana w utrzymaniu w całości Rzeczypospolitej, jako swego protektoratu, uległa namowom i zgodziła się na rozbiуr Polski. Podpisanie traktatуw rozbiorowych nastąpiło w Petersburgu 5 sierpnia 1772 r. Rosja zajęła tereny wokуł Połocka, Witebska, Mohylewa i Orszy, utrzymując nadal swуj protektorat nad resztą Rzeczypospolitej.
Социальные закладки